<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Żeromski mojego pokolenia">
<author_1="Jerzy Zawieyski">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="3">
<date="1951-03-04">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Pora teraz zastanowić się, jakiego rodzaju wpływ wywierał Żeromski na niektórych ludzi mojego pokolenia. Przeciwnicy pisarza mówili, że jego wpływ działa jak toksyna. Co to jest toksyna? Słownik języka polskiego wyjaśnia, że toksyna — to „jad wytworzony w ustroju". Nigdy nie uczuwaliśmy, by proza Żeromskiego wsączała w nas jad, bo zapewne co innego szło z niej do ludzi dawnej epoki, co innego do ludzi z epoki nowej. Dla tamtych jadem były „Dzieje grzechu", może „Uroda, życia", może „Przedwiośnie". Niechęć do radykalnej postawy pisarza, szlachetnej i walczącej, z którą nie umiano sobie poradzić — przerzucano na ostrość wypowiadania przez niego spraw erotycznych, na rzekomy pesymizm filozoficzny, który był ową „toksyną". Dla mojego pokolenia oznaczał Żeromski co innego. Najpierw trzeba podkreślić, że wpływ pisarza ogarniał pewne struktury psychiczne i pewne postawy moralno-społeczne, szczególnie uwrażliwione na niesprawiedliwość społeczną, na krzywdę ludzką, i które pragnęły wyrażać się w działaniu aby zło usuwać. Te motywy psychologiczne można by przesunąć na zjawiska socjologiczne i zauważyć, że w środowisku wyzwalającej się młodej wsi, a także w niektórych środowiskach robotniczych przyswajano Żeromskiego w głównych nurtach jego radykalizmu. Oczywiście był to radykalizm wyrosły nie z przesłanek teoretyczno-filozoficznych, nie z jakiegoś określonego poglądu na świat, lecz z wrażliwości moralnej na zło świata i z uczulenia na krzywdę ludzką. Ten radykalizm wypowiadał się hasłami, które wystarczały za całą wiedzę o historii i o faktach społecznych. Hasła te rozsiane są na stronicach wielu utworów, jak w "Słowie o bandosie" w „Ludziach bezdomnych", w „Przedwiośniu", w „Przepióreczce", w „Turoniu" i innych. Wspiera te hasła obraz poetycki i stosunek ludzi kreowanych przez Żeromskiego do zadań własnego życia. Żeromski jako pisarz społeczny miał jakiś wzór społecznego życia i wzór życia swych bohaterów. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
